با تنباکو خوانسار بیشتر آشنا شوید

با تنباکو خوانسار بیشتر آشنا شوید

با تنباکو خوانسار بیشتر آشنا شوید

بهترین تنباکوی گیاهی کشور را بنام خوانسار می شناسند. تنباکوی خوانسار بیشتر در مناطقی مانند قودجان، تیدجان و تعداد دیگری از روستاهای خوانسار مانند ویست کشت میشود و از برگ و ساقه آن بوسیله قلیان استفاده میشود . این تنباکو از گیرائی بالایی برخوردار است که استعمال آن توانایی خاصی را می طلبد. البته به لیست این مجموعه باید تنباکوی براز جان و و کاشان را هم اضافه کرد. تنباکوی مصرفی داخل ایران تنباکوی خوانسار در ردیف اول قرار می گیرد که بیشترین مصرف در قسمت های شمال غرب کشور می باشد. این تنباکو با طعم تلخ می باشد و دارای چوب های بلند و ضخیم هست که نشان از کیفیت بالای این محصول هست.

گیاه تنباکو چیست؟

تنباکو گیاهی است یکساله به ارتفاع یک تا ۲ متر (گاهی بیشتر) و پوشیده از تارهای چسبنده بسیار کوتاه که از کلیه اندامهای آن بوی قوی و ناپسند استشمام می شود. این گیاه ریشه راست دارد که طول آن با توجه به شرایط اقلیمی محل رویش بین ۵۰ تا ۶۰ سانتی متر بوده که در مناطق خشک به ۲۰۰ سانتی متر هم می رسد. برگهای توتون نسبتاً بزرگ و فاقد دمبرگ و به اشکال قلبی شکل، خمیده (وسط برگ انحنا دارد) و یا صاف دیده می شود و ساقه آغوش، بیضوی و به رنگ سبز دارد.

تنباکو مرغوب خوانسار

مناطق مناسب کاشت تنباکو

تنباکو در اقلیم های مختلف قابلیت رشد را دارد ولی به منظور افزایش عملکرد آن باید از مناطق گرم استفاده کرد. درجه حرارت خاک نقش عمده ای در رویش بذر توتون دارد. دمای مطلوب برای جوانه زنی بذر توتون ۲۵ تا ۲۷ درجه سانتی گراد است و میانگین دما در مرحله رشد و نمو برگها ۲۰ درجه سانتی گراد مناسب است. در این مرحله تغییرات درجه حرارت نباید از ۱۰ درجه سانتی گراد بیشتر باشد. گیاه تنباکو به سرما حساس است ولی نشاء های قوی برای مدتی قادر به تحمل (۱-) درجه سانتی گراد می باشد. کشت این گیاه در مناطق ابری و یا زیر سایه درختان سبب کاهش شدید آلکالوئیدهای بخصوص نیکوتین خواهد شد. آب فراوان اگر چه سبب افزایش عملکرد برگ می شود ولی با کاهش نیکوتین و پروتئین برگها همراه است مناطقی که مقدار بارندگی سالانه آن زیاد است گیاهان را باید در مناطق شیب دار کشت کرد. در طول رویش گیاهان به ۳۶۰ تا ۴۵۰ میلی متر آبیاری نیاز دارند. گیاهان در مرحله رشد و توسعه برگها به مقادیر مناسبی آب نیاز دارند.خاکهای شنی حاوی مقادیر کم یا متوسط ترکیبات هوموسی خاکهای مناسبی برای کشت تنباکو است.

آماده سازی خاک برای کاشت تنباکو

در زمینهایی که تنباکو کشت می شود زمین باید عاری از علف هرز و فاقد هر گونه سنگ و کلوخ باشد. تا ریشه بتواند به سهولت در خاک گسترش یابد. خاک باید رطوبت را به اندازه کافی در خود نگه دارد و از زه کشی مناسبی نیز برخوردار باشد. در فصل پائیز با افزودن ۲۰ تا ۲۵ تن در هکتار کودهای حیوانی کاملاً پوسیده به خاک شخم مناسبی زده میشود. عمق شخم بستگی به بافت خاک شرایط اقلیمی بین ۲۰ تا ۳۵ سانتی متر مناسب است. سپس کودهای شیمیایی مورد نیاز (از قبیل پتاس، ازت، فسفر) به خاک اضافه می شود. پس از شکستن کلوخ ها زمین را تسطیح و بستر خاک را برای کشت گیاه آماده می کنند. چنانچه تنباکو در خاکهای سنگین کشت شود ازت مورد نیاز نصف مقداری است که در خاکهای سبک شنی کشت می گردد. ۲۰ تا ۲۵ درصد ازت مورد نیاز هنگام آماده سازی خاک در فصل پائیز و بقیه در فصل بهار بطور سرک در اختیار گیاه قرار می گیرد. فسفر در خاکهای سنگین به سختی شسته می شود از این رو می توان تمام فسفر مورد نیاز گیاه را در فصل پائیز به خاک اضافه کرد. در حالیکه در خاکهای سبک شنی نیمی از فسفر در فصل پائیز و بقیه در فصل بهار باید به خاک اضافه شود. در خاکهای سنگین ۶۰ تا ۷۰ درصد پتاس در فصل پائیز و ۳۰ تا ۴۰ درصد بقیه در فصل بهار باید در اختیار گیاهان قرار گیرد. ولی در خاکهای سبک شنی تمام پتاس در اوایل بهار قبل از انتقال نشاء ها به زمین اصلی باید به خاک اضافه شود.

تاریخ و فواصل کاشت

زمان مناسب برای کاشت بذربه شرایط اقلیمی منطقه بستگی دارد و بذرهای تنباکو را می توان از اوایل زمستان تا اواسط بهارکشت نمود. بذرها به صورت دست پاش یا ردیفهایی به فاصله دو سانتی متر کشت می شوند. مقدار بذر به نوع گیاه ، روش کاشت و شرایط اقلیمی محل رویش بستگی دارد. بطورکلی برای هر متر مربع به یک گرم بذر با کیفیت مطلوب نیاز می باشد. نشاء ها را در مرحله پنج تا هفت برگی (از اواسط بهار) می توان به زمین اصلی منتقل کرد. در این مرحله ارتفاع نشاء ها بین ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر است. فاصله ردیف های کاشت بستگی به رقم و شرایط اقلیمی و وضعیت آفتاب دارد. نشاء ها در ردیفهایی به فاصله ۶۰ تا ۸۰ سانتی متر و فاصله دو بوته در طول ردیف ۴۰ سانتی متر در زمین اصلی باید کشت شوند چنانچه هوا ابری و نور کم باشد بوته ها در زمین اصلی در ردیف هایی به فاصله ۱۰۰ تا ۱۱۷ سانتی متر و فاصله دو بوته در طول ردیف ۳۵ تا ۵۰ سانتی متر باید کشت شوند. چنانچه بوته ها تراکم کمتری داشته باشند. بر اثر استفاده از نور بیشتر مقدار نیکوتین برگها افزایش می یابد.

کاشت تنباکو

کاشت و تکثیر توتون توسط بذر یا بطور غیر مستقیم انجام گیرد (کشت مستقیم به علت کوچک بودن بذر توتون امکان پذیر نیست). در کشت غیر مستقیم از خزانه زیر پلاستیک استفاده می شود. در سطوح وسیع کشت عرض چنین خزانه هایی ۵/۷ متر و در سطوح کم، عرض آنها بین ۵/۴ تا ۶ متر مناسب است. برای هر هکتار زمین به ۵۰ تا ۷۰ متر مربع خزانه نیاز است در هر متر مربع فضای خزانه می توان ۷۰۰ تا ۹۰۰ نشاء تولید کرد. پس از کاشت به ضخامت ۳/۰ تا ۵/۰ سانتی متر روی بذرها را باید خاک نرم پوشاند. دمای داخل فضای خزانه توسط بخاریهای مخصوص یا روشهای دیگر(استفاده از خاک اره کاه، گندم یا جو) تثبیت نمود. روزهایی که هوا گرم و آفتابی باشد باید پوششهای پلاستیکی را بمدت سه تا چند ساعت جمع کرد و پس از آبیاری روی بستر کشت را مجدداً پوشاند تا سبز شدن بذرها، باید مرتباً آبیاری نمود. سه هفته پس از سبز شدن می توان به بر چیدن پوششهای پلاستیکی اقدام نمود. رویش گیاه تنباکو شامل دو مرحله است. مرحله اول، از بدو رویش بذر تا تشکیل دومین برگهای حقیقی که کلاً ۱۲ تا ۱۵ روز طول می کشد. تنظیم درجه حرارت خزانه (بین ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی گراد) و آبیاری باید مورد توجه قرار گیرد. آبیاری منظم و وجین علف های هرز سطح خزانه امکان هماهنگی در رویش بذرها را فراهم می سازد. گیاهان خزانه را ۸ تا ۱۰ روز قبل از انتقال باید آبیاری نمود. سپس بوته ها را به همراه مقداری خاک از خزانه خارج نمود.و ظرف حداکثر هشت هفته به انتقال آنها به زمین اصلی اقدام کرد در زمین اصلی یک هفته پس از انتقال نشاء ها به زمین اصلی جهت سهولت درتهویه خاک و مبارزه با علف های هرز خاک بین ردیفها و فواصل بوته ها را باید برگردان کرد. بهتر است عمل برگردان کردن خاک را دو تا سه مرتبه (قبل از بسته شدن ردیف ها بر اثر رشد گیاهان) انجام داد. برای مبارزه با سفیدک سطحی و سفیدک دروغی در زمین اصلی می توان هر ۱۴ تا ۱۶ روز یکبار از قارچ کشهایی مانند ردومیل – زینب به مقدار دو کیلوگرم در هکتار استفاده کرد. برای مبارزه با شته سبز و تریپس توتون می توان از سم دی متوات ۴۰ درصد و پریمور به مقدار ۳/۰ کیلوگرم در هکتار یا سایر سموم مناسب استفاده کرد. برای افزایش کمی و کیفیت توتون (مزه و بو و خاصیت آتش پذیری) پس از تشکیل گل باید آنرا از ناحیه زیر گل آذین به همراه دو تا سه برگ قله ای قطع کرد این عمل را گل زنی می گویند عمل گل زنی سبب می شود تا برگها بزرگتر شده و سریعتر به اندازه نهائی خود برسند زمان مناسب برای گل زنی هنگامی است که ۵۰ درصد گیاهان به غنچه رفته باشند شاخه های فرعی که از زاویه منشعب می شوند نیز باید قطع گردند قطع ساقه ها در بهبود کیفیت برگ توتون بسیار موثر است. عمل گل زنی معمولاً یکبار ولی قطع شاخه های فرعی ممکن است چند بار صورت گیرد. قطع گل و ساقه های فرعی با دست یا ماشین های مخصوص امکان پذیر است.برای قطع شاخه های فرعی می توان از مواد شیمیایی مخصوص نیز استفاده نمود. مرحله دوم : از بدو تشکیل سومین برگ حقیقی تا انتقال نشاء ها به زمین اصلی است این مرحله ۲۵ تا ۳۰ روز بطول می انجامد رویش گیاه در این مرحله سریعتر از مرحله اول است در این مرحله گیاهان به آب زیادی نیاز دارند.وقتی نشاء ها پنج برگی شدند می توان آنها را زمین اصلی منتقل کرد. نشاء کاری : اواسط بهار (اوایل اردیبهشت تا اوایل خرداد) هنگامی که بوته ها پنج تا هفت برگی شدند نشاء ها را می توان به زمین اصلی منتقل نمود. چند روز قبل از انتقال نشاء ها به زمین اصلی پوششهای پلاستیکی خزانه را جمع آوری می کنند تا نشاء ها با هوای محیط طبیعی خود سازگار شوند. قبل از انتقال نشاء ها بستر خزانه را باید آبیاری کرد تا هنگام خارج کردن نشاء ها از خاک ریشه آنها به علت خشکی قطع نشود. نشاء کاری صبح زود یا عصر هنگامی که هوا خنک است انجام می گیرد. نشاء کاری در سطوح وسیع با ماشین نشاء کار انجام می گیرد. پس از انتقال نشاء ها به زمین اصلی بلافاصله باید آنها را آبیاری نمود. مدتی پس از نشاء کاری باید عمل وا کاری را انجام داد و با مشاهده بوته های خشک شده بوته های جدید را جایگزین آنها نمود.

تنباکو مرغوب خوانسار

برداشت تنباکو

عمل برگ چینی گیاه تنباکو از اواخر بهار (خرداد) آغاز میشود و طی چند مرحله تا اواخر شهریور انجام می گیرد رنگهای برگهای رسیده سبز تیره و رگبرگ اصلی روشن و کم و بیش براق می شود. عمل برگ چینی بهتر است صبح زود و یا بعد از ظهر که هوا خنک است انجام گیرد. رشد برگهای توتون به صورت همزمان صورت نمی گیرد. ابتدا برگهای پائینی می رسند و بطرف بالا ادامه می یابد. از این رو در طول سال چهار تا پنج نوبت می توان برگها را برداشت کرد. هر ۵ تا ۱۰ روز عمل برگ چینی را می توان تکرا ر کرد. برگها ممکن است تحت تاثیر عوامل متعدد اقلیمی مانند تاخیر در کاشت،سرد بودن هوا، بارندگی زیاد و یا ازت فراوان با تاخیر برسند و یا ممکن است رویش گیاهان با سرمای پائیز مواجه و دچار سرما زدگی شوند. برداشت برگها در سطوح کوچک با دست ولی در مقیاس وسیع با ماشینهای مخصوص برداشت برگ تنباکو انجام می گیرد. پس از برداشت برگها آنها را در کوتاهترین زمان ممکن باید خشک کرد قبل از خشک کردن برگها را باید برای این منظور آماده کرد بدین مظور چند سانتی متر بالاتر از محل انتهای برگ، به وسیله سوزن آنها را به نخهای نسبتاً ضخیمی به طول ۵۰ تا ۷۰ سانتی متر متصل می کنند این عمل را اصطلاحاً نخ کشی نام دارد. عمل نخ کشی باید طوری باشد تا حتی الامکان برگها مقابل یکدیگر قرار گیرند خشک کردن برگهای توتون به روش طبیعی احتیاج به زمان طولانی (۲۵ تا ۴۰ روز) دارد ولی با استفاده از خشک کن های الکتریکی بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ ساعت عمل خشک کردن طول کشد.

 

تنباکو مرغوب خوانسار

دیدگاهتان را بنویسید

منو اصلی